احادیثی راجع به تنبلی
امام صادق (ع) فرمود شوخى مكن تا روشنيت برود و دروغ مگو تا خرميت برود و از دو خصلت بر كنار باش تنك خلقى و تنبلى زيرا اگر خلقت تنك شود بر حق صبر نتوانى و اگر تنبل باشى حقى ادا نكنى مسيح (ع) ميفرمود هر كه همش بسيار است تنش بيمار است هر كه بد خلق است خود را شكنجه كند، هر كه سخن بسيار گويد بسيار در غلط افتد و هر كه بسيار گناه كند بهايش برود و هر كه با مردان در افتد مروتش برود. (2) 4- رسول خدا (ص) فرمود خوردن سر سيرى مايه پيسى است. (3) 5- فرمود آدم از حديث نفس و اندوه بخدا شكايت كرد جبرئيل بر او نازل شد و گفت اى آدم بگو
لا حول و لا قوة الا باللَّه
آن را گفت و وسوسه و اندوه او رفت.
اى همّام، مؤمن با نشاط است و خوشرو، نه عيبجو و ترشرو؛ محكم است ... تنبلى را از او دور بينى و نشاطش را پيوسته؛ آرزويش نزديك و لغزشش اندك است.
مؤمن «صليب» است و سستى و كاهلى در او راه ندارد و «فعّال» و پر نشاط است و تنگ حوصلگى و تنبلى را از خود به دور دارد؛ و چرا چنين نباشد كه مقصد را مىشناسد و راه را يافته است و مىداند كه سستى و كاهلى دشمن كار و فعّاليت است: «عدوّ العمل الكسل.» «2» و آگاه است كه آفت رستگارى، كاهلى است: «آفة النّجح الكسل.» «3» و اين كه كاهلى به دين و دنيا، هر دو، زيان مىرساند: «الكسل يضرّ بالدّين و الدّنيا.» «4»
از اين روست كه در بيانات نورانى پيشوايان حق، از سستى و كاهلى به شدّت پرهيز داده شده است. پيامبر اكرم (ص) در وصاياى خود به على (ع) فرمود:
«يا عليّ ... إيّاك و خصلتين: الضّجر و الكسل، فإنّك إن ضجرت لم تصبر على حقّ، و إن كسلت لم تؤدّ حقّا.» «5»
اى على، از دو خصلت بپرهيز: از تنگ حوصلگى و تنبلى، كه اگر تنگ حوصله بشوى هيچ حقّى را نمىپذيرى، و اگر تنبل باشى حقّ هيچ چيز را ادا نمىكنى.
به نقل از نرم افزار دانشنامه ی نبوی - کتاب سیره ی نبوی (منطق عملی) - جلد سوم - صفحه ی 364
اللّهمّ إنّي أعوذ بك من العجز و الكسل و الجبن و البخل و الهرم و القسوة و الغفلة و العيلة و الذّلّة و المسكنة و أعوذ بك من الفقر و الكفر و الفسوق و الشّقاق و النّفاق و السّمعة و الرّياء و أعوذ بك من الصّمم و البكم و الجنون و الجذام و البرص و سيّئ الأسقام.
خدايا من از ناتوانى و تنبلى و ترس و بخل و پيرى و سنگدلى و غفلت و تنگدستى و ذلت و مستمندى بتو پناه ميبرم و از فقر و كفر و فسق و اختلاف و نفاق و ريا بتو پناه مىبرم و از كرى و گنگى و ديوانگى و خوره و برص و امراض بد بتو پناه ميبرم.
به نقل از نرم افزار دانشنامه ی نبوی – کتاب نهج الفصاحه – صفحه ی 254
سفارشات پيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله به ابى ذر غفارى رضى اللَّه عنه:
بر حسب سندى كه در متن ذكر گرديده، از ابى الأسود روايت شده كه او فرمود: من در ربذه به محضر ابى ذر غفارى شرفياب شدم، او نقل كرد كه من روزى در مسجد خدمت حضرت رسول اللَّه ص شرفياب شدم و كسى نزد حضرت نبود جز على ابن ابى طالب عليه السّلام، من موقعيّت را مغتنم شمردم عرضه داشتم يا رسول اللَّه پدر و مادرم فدايت باد، وصيّتى بمن بفرما كه بهرهمند شوم، حضرت فرمود بسيار خوب اى ابا ذر، تو از ما اهل بيتى و من بتو چند مطلب سفارش ميكنم آنها را حفظ كن كه عموم نيكيها و مصالح را در بر دارد، و در صورتى كه آنها را بياد داشته باشى از هر گزند و آفتى در دنيا مصون خواهى ماند:
...19 يا ابا ذر، آدم تنبل و كندكار در دنيا هرگز پيش نميرود و فرد حريص و آزمند بيش از آنچه كه براى او تقدير شده نمىيابد و هر كس كه به خير و بهرهاى رسيده و هر كه از بلا و شرّى محفوظ مانده، همه به عنايت خداوند است...
به نقل از نرم افزار دانشنامه ی نبوی – کتاب نهج الخطابة-سخنان پيامبر ص و اميرالمؤمنين ع ،فارسىج1،ص:400
