احادیث همم از امیرالمومنین علیه السلام از کتاب غررالحکم
حُسْنُ اَلظَّنِّ يُخَفِّفُ اَلْهَمَّ وَ يُنْجِي مِنْ تَقَلُّدِ اَلْإِثْمِ
۳/ ۳۸۵ خوش گمانى به خدا اندوه را تخفيف دهد و انسان را از گردن گير شدن گناه نجات دهد.
مَنِ اِسْتَدَامَ اَلْهَمَّ غَلَبَ عَلَيْهِ اَلْحُزْنُ
۵/ ۲۲۱ كسى كه اندوه و يا انديشۀ اندوهگين را ادامه دهد، حزن بر او غالب شود.
لاَ تُشْعِرْ قَلْبَكَ اَلْهَمَّ عَلَى مَا فَاتَ فَيُشْغِلَكَ عَنِ اَلاِسْتِعْدَادِ بِمَا هُوَ آتٍ
۶/ ۳۴۵ اندوه بر چيزى را كه از دست رفته شعار قلب خويش مگردان (و بر دل راه مده) كه تو را از آيندۀ زندگى سرگرم ساخته و باز مى دارد.
أَيْنَ اَلَّذِينَ بَلَغُوا مِنَ اَلدُّنْيَا أَقَاصِيَ اَلْهِمَمِ
۲/ ۳۶۱ كجايند آنها كه به نهايت همت هاى خود از دنيا رسيدند؟
أَبْعَدُ اَلْهِمَمِ أَقْرَبُهَا مِنَ اَلْكَرَمِ
۳۹۲/۲ دورترين و بلندترين همّتها آن است كه به كرم و بزرگوارى نزديك تر باشد.
أَحْسَنُ اَلشِّيَمِ شَرَفُ اَلْهِمَمِ
۳۹۵/۲ بهترين شيوه ها همتهاى بلند و شريف است.
أَشْرَفُ اَلْهِمَمِ رِعَايَةُ اَلذِّمَامِ
۴۶۳/۲ شريف ترين همّتها رعايت كردن حرمتها است.
أَشْرَفُ اَلشِّيَمِ رِعَايَةُ اَلْوُدِّ وَ أَحْسَنُ اَلْهِمَمِ إِنْجَازُ اَلْوَعْدِ
۲/ ۴۶۸ شريف ترين خلق و خوى، رعايت كردن دوستى است، و بهترين همّتها و تصميمها انجام وعده است.
إِنَّمَا سَرَاةُ اَلنَّاسِ أُولُو اَلْأَحْلاَمِ اَلرَّغِيبَةِ وَ اَلْهِمَمِ اَلشَّرِيفَةِ وَ ذَوُو اَلنُّبْلِ
۳/ ۹۵ در ميان مردم كسانى داراى مردانگى و بزرگى هستند كه عقلها و خردهايى وسيع و همّتهايى شريف و والا دارند، و داراى نجابت و زيركى هستند.
بِقَدْرِ اَلْهِمَمِ تَكُونُ اَلْهُمُومُ
۲۲۲/۳ اندوهها به اندازه همّتها است.
-خَيْرُ اَلْهِمَمِ أَعْلاَهَا
۳/ ۴۲۵ بهترين همّتها بلندترين آنهاست.
عَلَى قَدْرِ اَلْهِمَمِ تَكُونُ اَلْهُمُومُ
۴/ ۳۱۴ اندوه ها به اندازۀ همّتها است (به هر مقدار همّت بلندتر، اندوه انجام آن بيشتر خواهد بود).
وَ قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فِي تَوْحِيدِ اللَّهِ تَعَالَى غَوْصُ اَلْفِطَنِ لاَ يُدْرِكُهُ وَ بُعْدُ اَلْهِمَمِ لاَ يَبْلُغُهُ
۴/ ۳۸۹ غواصّان درياى علوم و زيركى دركش نكنند، و همّتهاى والا و افكار بلند به كنه ذاتش نرسند.
كُنْ بَعِيدَ اَلْهِمَمِ إِذَا طَلَبْتَ كَرِيمَ اَلظَّفَرِ إِذَا غَلَبْتَ
۴/ ۶۰۵ هرگاه چيزى بخواهى همّت را بلند و عالى گردان، و هرگاه غالب شدى كريمانه پيروز شو.
مَنْ رَقَى دَرَجَاتِ اَلْهِمَمِ عَظَّمَتْهُ اَلْأُمَمُ
۵/ ۳۱۳ كسى كه درجه هاى همّت و تصميم را بپيمايد ملّتها او را بزرگ شمارند.
نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ اَلْمَطَامِعِ اَلدَّنِيَّةِ وَ اَلْهِمَمِ اَلْغَيْرِ اَلْمَرْضِيَّةِ
۶/ ۱۷۵ پناه مى بريم به خدا از طمع كارى هاى بد و انديشه هاى ناپسند.
اَلْإِخْوَانُ جَلاَءُ اَلْهُمُومِ وَ اَلْأَحْزَانِ
۲/ ۱۴۳ برادران زدايندۀ غمها و اندوههايند.
اِطْرَحْ عَنْكَ وَارِدَاتِ اَلْهُمُومِ بِعَزَائِمِ اَلصَّبْرِ وَ حُسْنِ اَلْيَقِينِ
۲/ ۱۹۵ بيفكن از خود اندوههايى را كه بر تو فرود آيد، با صبر جدّى و محكم، و يقين نيكو.
إِنَّكُمْ إِلَى اَلاِهْتِمَامِ بِمَا يَصْحَبُكُمْ إِلَى اَلْآخِرَةِ أَحْوَجُ مِنْكُمْ إِلَى كُلِّ مَا يَصْحَبُكُمْ مِنَ اَلدُّنْيَا
۳/ ۶۲ به راستى كه شما به همت گماردن بدانچه بايد در آخرت همراه شما باشد، از همۀ آنچه در دنيا همراه شما است نيازمندتر هستيد.
مَا أَهَمَّنِي ذَنْبٌ أُمْهِلْتُ فِيهِ حَتَّى أُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ
۶/ ۹۷ غمگين نسازد مرا گناهى كه در آن مهلت داده شده ام تا دو ركعت نماز بگذارم. (يعنى نماز براى كفارۀ از گناه، چنانچه در آيات قرآنى و روايات بسيار ديگرى نيز آمده است نماز موجب آمرزش گناه مى شود).
مَنِ اِشْتَغَلَ بِغَيْرِ اَلْمُهِمِّ ضَيَّعَ اَلْأَهَمَّ
۵/ ۳۳۰ كسى كه سرگرم شود به كارى كه مهم نيست، كار مهم تر را از دست مى دهد.
اَلْهَمُّ يُنْحِلُ اَلْبَدَنَ
۱/ ۹۹ اندوه بدن را نحيف و لاغر كند.
اَلْهَمُّ يُذِيبُ اَلْجَسَدَ
۱/ ۲۶۰ اندوه بدن را آب مى كند.
اَلْهَمُّ أَحَدُ اَلْهِرَمَيْنِ
۲/ ۱۸ اندوه يكى از دو پيرى است (كه آدم را پير كند).
اَلْفِعْلُ اَلْجَمِيلُ يُنْبِىءُ عَنْ عُلُوِّ اَلْهِمَّةِ
۱/ ۳۶۵ كار زيبا خبر از بلندى همت مى دهد.
اَلْكَرَمُ نَتِيجَةُ عُلُوِّ اَلْهِمَّةِ
۱/ ۳۸۳ كرم، نتيجه و محصول بلندى همت است.
اَلسُّجُودُ اَلنَّفْسَانِيُّ فَرَاغُ اَلْقَلْبِ مِنَ اَلْفَانِيَاتِ وَ اَلْإِقْبَالُ بِكُنْهِ اَلْهِمَّةِ عَلَى اَلْبَاقِيَاتِ وَ خَلْعُ اَلْكِبْرِ وَ اَلْحَمِيَّةِ وَ قَطْعُ اَلْعَلاَئِقِ اَلدُّنْيَوِيَّةِ وَ اَلتَّحَلِّي بِالْخَلاَئِقِ اَلنَّبَوِيَّةِ
۲/ ۱۶۵ سجدۀ نفسانى خالى بودن است از چيزهاى نابود شدنى و رو آوردن به كنه همّت بر چيزهاى پايدار، و به دور انداختن تكبر و نخوت، و بريدن پيوندهاى دنيوى و آراسته شدن به خويهاى پيامبرى است.
أَحْسِنْ رِعَايَةَ اَلْحُرُمَاتِ وَ أَقْبِلْ عَلَى أَهْلِ اَلْمُرُؤاتِ فَإِنَّ رِعَايَةَ اَلْحُرُمَاتِ تَدُلُّ عَلَى كَرَمِ اَلشِّيمَةِ وَ اَلْإِقْبَالَ عَلَى ذَوِي اَلْمُرُؤاتِ يُعْرِبُ عَنْ شَرَفِ اَلْهِمَّةِ
۲/ ۲۱۴ حرمتها را نيكو رعايت كن و بر جوانمردان روى آور، كه رعايت حرمتها نشانۀ خوى بزرگوارانه است، و روى آوردن بر جوانمردان همّت بلند را آشكار كند.
عَلَى قَدْرِ اَلْهِمَّةِ تَكُونُ اَلْحَمِيَّةُ
۴/ ۳۱۰ به اندازۀ همّت است حميّت و ننگ و عار داشتن.
مِنْ صِغَرِ اَلْهِمَّةِ حَسَدُ اَلصَّدِيقِ عَلَى اَلنِّعْمَةِ
۶/ ۱۱ رشك بردن بر دوست به خاطر نعمتى كه دارد از دون همّتى است.
مِنْ شَرَفِ اَلْهِمَّةِ بَذْلُ اَلْإِحْسَانِ
۱۶/۶ بذل احسان از شرافت و بزرگى همّت است.
مِنْ شَرَفِ اَلْهِمَّةِ لُزُومُ اَلْقَنَاعَةِ
۶/ ۴۴ از شرافت همّت انسان ملازمت با قناعت است.
مَنِ اِهْتَمَّ بِكَ فَهُوَ صَدِيقُكَ
۲۶۲/۵ كسى كه اهتمام ورزد دربارۀ تو (و غمخوارى تو كند) او دوست صميمى تو است.
مَنِ اِهْتَمَّ بِرِزْقِ غَدٍ لَمْ يُفْلِحْ أَبَداً
۵/ ۴۴۷ كسى كه اندوه روزى فردا را داشته باشد و بدان اهتمام ورزد هرگز رستگار نخواهد شد.
أَفْضَلُ اَلنَّاسِ عَقْلاً أَحْسَنُهُمْ تَقْدِيراً لِمَعَاشِهِ وَ أَشَدُّهُمْ اِهْتِمَاماً بِإِصْلاَحِ مَعَادِهِ
۲/ ۴۷۲ برترين مردم از نظر عقل كسى است كه اندازه گيرى زندگيش از ديگران بهتر، و اهتمام و تلاشش در اصلاح معاد خود از همگان سخت تر باشد.
مَنْ كَثُرَتْ هِمَّتُهُ كَثُرَ اِهْتِمَامُهُ
۱۷۶/۵ كسى كه همّتش بزرگ باشد اهتمام و تلاشش نيز بزرگ خواهد بود.
مَنْ قَصَّرَ فِي اَلْعَمَلِ اِبْتَلاَهُ اَللَّهُ سُبْحَانَهُ بِالْهَمِّ وَ لاَ حَاجَةَ لِلَّهِ سُبْحَانَهُ فِيمَنْ لَيْسَ لَهُ فِي نَفْسِهِ وَ مَالِهِ نَصِيبٌ
۵/ ۴۲۴ كسى كه در عمل كوتاهى كند خداى سبحان او را به اندوه دچار سازد، و خدا را نيازى نيست به كسى كه در مال و جانش بهره اى نباشد.
اَلشَّرَفُ بِالْهِمَمِ اَلْعَالِيَةِ لاَ بِالرِّمَمِ اَلْبَالِيَةِ
۲/ ۱۰۶ شرافت به همتهاى بلند است نه به استخوانهاى پوسيده (پدران و نياكان).
دَعْ مَا لاَ يَعْنِيكَ وَ اِشْتَغِلْ بِمُهِمِّكَ اَلَّذِي يُنْجِيكَ
۴/ ۱۸ واگذار آنچه را به كارت نيايد و ربطى به تو ندارد، و مشغول شو به كار مهمّى كه تو را نجات و رهايى بخشد.
اَلْمَرْءُ بِهِمَّتِهِ
۱/ ۶۱ آدمى به همّت خود بسته است.
اَلرَّجُلُ بِجَنَانِهِ
۱/ ۶۱ شخصيت مرد به دل و قلب او است.
اَلْمَرْءُ بِهِمَّتِهِ لاَ بِقُنْيَتِهِ
۲/ ۱۵۵ شخصيّت آدمى به همت او است نه به مال و اندوخته اش.
لاَ تَنْدِمَنَّ عَلَى عَفْوٍ وَ لاَ تَبْتَهِجَنَّ بِعُقُوبَةٍ وَ لاَ تَهْتَمِمَنَّ إِلاَّ فِيمَا يَكْسِبُكَ أَجْراً
۶/ ۲۹۹ زنهار كه اهتمام نورزى در كارى مگر در كارى كه براى تو پاداشى را به دست آورد، و تلاش و كوشش مكن مگر آنجا كه ثوابى را به غنيمت گيرى.
يَا عَبِيدَ اَلدُّنْيَا وَ اَلْعَامِلِينَ لَهَا إِذَا كُنْتُمْ فِي اَلنَّهَارِ تَبِيعُونَ وَ تَشْتَرُونَ وَ بِاللَّيْلِ عَلَى فُرُشِكُمْ تَتَقَلَّبُونَ وَ تَنَامُونَ وَ فِيمَا بَيْنَ ذَلِكَ عَنِ اَلْآخِرَةِ تَغْفُلُونَ وَ بِالْعَمَلِ تُسَوِّفُونَ فَمَتَى تُفَكِّرُونَ فِي اَلْإِرْشَادِ فَمَتَى تُقَدِّمُونَ اَلزَّادَ وَ مَتَى تَهْتَمُّون بِأَمْرِ اَلْمَعَادِ
۴۶۲/۶ اى بندگان دنيا و كارگران آن! شما كه در روز خريد و فروش مى كنيد، و در شب هنگام نيز در بستر خود مى غلطيد و مى خوابيد، و در اين ميانه نيز از آخرت خود غافل هستيد، و عمل را پس اندازيد، پس چه زمانى در ارشاد خود انديشه مى كنيد، و توشه اى را پيش مى فرستيد؟ و چه وقت در امر معاد خويش اهتمام مى ورزيد؟
مَا رَفَعَ إِمْرَءً كَهِمَّتِهِ وَ لاَ وَضَعَهُ كَشَهْوَتِهِ
۶/ ۱۱۴ چيزى آدمى را همانند همّتش بلند نكند، و چيزى او را همانند شهوت و خواسته اش پست نكند.
مَا أَخْلَقَ مَنْ غَدَرَ أَنْ لاَ يُوخَى لَهُ
۶/ ۱۱۴ چه قدر سزاوار است كسى كه بى وفايى كند به اينكه ديگران نيز با او بى وفايى كنند.
مَا رَفَعَ امْرَءً كَهِمَّتِهِ وَ لاَ وَضَعَ كَشَهْوَتِهِ
هيچ چيزى مرد را مانند همّتش بلندش نكند و مانند شهوتش خوارش نميدارد.
